Gibraltar: fish & chips onder de palmen

Gibraltar: een land samengeperst op nog geen zeven vierkante kilometer rots. Klein, eigenzinnig en onmiskenbaar Brits, terwijl Spanje letterlijk aan de voordeur ligt. Het schiereiland staat vol kanonnen, kent honderden apen en heeft misschien wel de bizarste luchthaven van Europa.

Tekst: Steven Walter
Foto’s: Eva Walter

‘Als ik te laat ben op mijn werk, zeg ik niet dat de brug openstond. Of dat de spoorbomen te lang dicht bleven. Nee, ik zeg: “Ik kon de straat niet oversteken, omdat ik moest wachten tot er een Jumbo Jet was geland”.’ Het is een grap van iemand die in Gibraltar werkt, maar het is wel een rake opmerking. Dit Britse deel aan de Middellandse Zee herbergt unieke plekken. Wie namelijk vanuit Spanje te voet Gibraltar binnenkomt, loopt na de douane namelijk direct de landingsbaan op. Even links en rechts kijken. Niet naar auto’s, maar naar naderende vliegtuigen.

De in dit Britse overzeese gebied geboren gids Jamie moet altijd grinniken als toeristen vertellen hoe vreemd ze de entree tot Gibraltar vinden. ‘Ons vliegveld wordt vaak genoemd als een van de vijf gevaarlijkste ter wereld’, beaamt hij. Niet omdat mensen de 1,7 kilometer lange landingsbaan oversteken, maar vanwege de verraderlijke zijwinden. ‘Door de combinatie van bergen en zee ontstaat hier veel turbulentie. Dat maakt landen en opstijgen tot een uitdaging. Veel luchtvaartmaatschappijen wijken daarom liever uit naar luchthavens in de buurt, zoals Málaga, waarna toeristen met bussen hierheen komen. Toch landen hier nog steeds vliegtuigen. Dus ja: kijk inderdaad goed links en rechts voordat je oversteekt’, lacht hij.

Het is een vreemde gewaarwording. De mediterrane zon brandt fel, palmbomen bewegen zachtjes mee op de zeewind. Aan bomen hangen citrusvruchten. Het gevoel is Spaans, maar wat je ziet is onmiskenbaar Brits. Een rode dubbeldekker van lijn 5 rijdt zijn vaste rondje. Op straat, naast een rode telefooncel, houdt een gehelmde bobby de openbare orde in de gaten. Op een terras serveert een ober een flinke pint lager met een bord – nee, geen tapas – fish and chips.

Spanglish
De immense rots waar Gibraltar uit bestaat, wisselde door de eeuwen meerdere keren van eigenaar. Moren, Spanjaarden en sinds de achttiende eeuw de Britten. Spanje maakt nog altijd aanspraak op de Britse enclave, maar de inwoners voelen zich Brits. Jamie: ‘Engels is onze officiële taal, maar we spreken ook een mengvorm: Spanglish. Ik zeg bijvoorbeeld heel makkelijk “Voy a toilet”. We gebruiken beide talen door elkaar. Dat is logisch: Gibraltar is al meer dan 300 jaar Brits. Op school krijgen we les in het Engels en in die taal doen we ook onze examens. Daarna gaan veel jongeren voor een studie naar het Verenigd Koninkrijk. Zo krijgen we vooral Engels mee. Het Spaanse deel is eenvoudig verklaard: Gibraltar zit vast aan Spanje. In het weekend steken we vaak de grens over om uit eten te gaan, de natuur in te trekken of naar het strand te gaan. Als je dat van jongs af aan doet, pik je vanzelf Spaans op. Spaans leren we pas op school vanaf ongeveer ons achtste jaar.’

Op de landtong wonen zo’n 37.000 mensen. Veel van hen werken in het toerisme, de financiële sector, de scheepvaart of bij de marine. Niet iedereen past op het rotsachtige grondgebied, waardoor velen in het Spaanse San Roque wonen en dagelijks met het paspoort in de hand de grens passeren – te voet over de landingsbaan of met de auto via een tunnel er onderdoor.

Het hele artikel lezen? Koop Por Favor Spanje in de winkel. of bestel ‘m hier!